Çağlar ve Müzik - 72

Bölüm 72 / Orijinal Yayın Tarihi: 11 Haziran 2000

Sayın Dinleyiciler; bugünkü izlencemizde Hans Werner Henze'nin önemli iki yapıtını tanıtacağız.
İlk dinleteceğimiz yapıt "Moralitaten"/Kıssalar başlığını taşıyor. Henze bu yapıtı 1967 yılında Esop'un öykülerinden yararlanarak; 3 sahnelik oyun biçimine sokan İngiliz ozanı Auden'in yırı/konulu şiiri üzerine çocuklar/genç hevesliler için opera olarak yazmıştır. Yapıt, yalkıcılar/solistler, konuşmacı, koro ve küçük orkestra içindir. Henze, yapıtını genç-hevesliler, çocuklar için yazmıştır ama, onları küçümsemek şöyle dursun, ne ölçüde önemsediğini ortaya koyduğu küğün; zorlamalı bir basitleştimeye hiç kaymayan, yüksek düzeyli etkinliğiyle kendini göstermektedir. Henze'nin şimdi sunacağımız Moralitaten'inde yer alan sanatçılar şunlar: konuşmacı: Cornelius Schwarz / alto: Dieter Leffler / bariton: Andreas Scheibner yalkın ırsal dörtlü(solo quartet) soprano :Friedemann Jackel / alto: Titıus Paspirgilis / tenor: Frieder Lang / bariton: Andreas Scheibner / Dresden Kreuz Korosu / Leipzig Gewandhaus Ork. / yöneten: Hans Werner Henze

MÜZİK: Henze - Moralitäten (24'46")

Şimdi dinleteceğimiz yapıt; Henze'nin 1969 yılında yazdığı 6. Senfoni. Henze'nin bu senfonisi, daha önce yazmış olduğu beş senfoniye göre tüm kuralları ve kuramları bir yana atarak en özgürce yazmış olduğu senfoni olarak görülebilir. İleri ölçüde karmaşıklığına karşın, bütünlüğünü; edinilmiş deneyimlerin sağladığı iç sıkı düzene bağlılıkla hiç yitirmez. Özgür, benzersiz atılımlarına karşılık alttan alta düzene bağlılığın geliştiği sezilir. Altıncı senfoni, iki ayrı oda orkestrasının birlikte çaldığı 15 devinimsel bölümcüğün birbirine ulanmasından oluşmuş tek bölümlü, 37 buçuk dakika süren, her bölümcüğü; devinim, tını, uyum buluşlarıyla dolu bir senfonidir. Her yönüyle; biçim olarak, çatkılama olarak, uyumsal yapı olarak çok çeşitliliğe yönelmiştir. O kadar değişik örge/motif bir araya getirilmiştir ki, bu yüzden dağınıklığa düşeceği, etkisini yitireceği kuşkusunu dinleyiciye yüklerken, yapıt ilerledikçe birbirini tutmaz sanılan ayrıntı bolluğunun, bütün içinde desen ve renk zenginliğini temelleştirdiği duyulur. Henze'nin olağanüstü zenginlikteki Altıncı Senfonisi'ni kendi yönetimindeki Berlin Filarmoninin seslendirmesiyle sunuyoruz.

MÜZİK: Henze - 6. Senfoni

TRT'de 2000 yılında yayınlanmış olan "Çağlar ve Müzik" programının ses kayıtları elimizde olmadığından, burada paylaşılan küğ örnekleri, Ertuğrul Oğuz Fırat'ın kendi arşivinden sunduğu icralardan farklı olabilir.

Çağlar ve Müzik - 71

Bölüm 71 / Orijinal Yayın Tarihi: 4 Haziran 2000

Sayın dinleyiciler; Hans Werner Henze'yi tanıtmaya ayırdığımız bu ikinci izlencemizde onun dört yapıtını sunacağız.
İlk yapıt; 1958 yılında yazmış olduğu Undine/Ondin balesinin bitiş bölümü. Undine veya Fransızcasıyla Ondin, Cermen ve İskandinav mitolojisindeki su perisinin adıdır. Henze'nin çoğunu erken döneminde yazdığı on bale küğü bulunmaktadır. Undine/Ondin bunlardan en tanınmış ve tutulmuş olanıdır. Londra Senfonietta'yı Olivier Knussen yönetiyor.

MÜZİK: Henze - Ondine (17'31")

Sırada 1962 yılında yazılmış, ilk seslendirilişi Leonard Bernstein'in yönetiminde New York Filarmoni'ce gerçekleştirilmiş Beşinci Senfoni bulunuyor. Yapıt Leonard Bernstein'ın adına sunulanmıştır. Yapıt, klasik senfoni biçimine uygun olarak üç bölümlüdür.
1. Bölüm: Movimentato 2.Bölüm: Adagio 3.Bölüm: Moto perpetuo.
Beşinci Senfoni dizisel tekniğe bağlı olarak aynı zamanda klasik biçim anlayışına uygun olarak yazılmış çok dikkate değer, etkinliklerle dolu bir yapıttır.
Orkestra kadrosu ise klasik orkestra anlayışına uzaktır. Üflemeliler içinde klarinetlere ve fagotlara yer verilmermiştir. Kadro şöyledir: 3 büyük flüt (3. bazı yerde küçük flüt çalacaktır), 1 alto flüt/veya öteki adıyla sol-flüt, 2 obva, 2 altobva/İngiliz kornosu, 4 korno, 4 do-trompet, 4 trombon, timpani, 2 arp, 2 piyano ve yaylı çalgılar...
Senfoninin tartısallık ve, vurumsallığıyla dikkati çeken, çok kez gergin bir hava içinde yürükleşen birinci ve üçüncü bölümlere karşılık ikinci bölüm yaygın-durgun yapısıyla şaşırtıcı bir derinlik ve etkinlik taşımaktadır. Adagio buyurgulu bu bölümde, kalabalık orkestra girişlerinin kısalığı ardından önce alto-flüt, sonra yalkın viyola, en sonra da altobva/İngiliz korosunun yalkın olarak çaldıkları, diziye bağlı, anlamdaş, yalın, hüzünlü ezgileri, yalınlık ve yalınçlıklarına karşın, iaiılacak ölçüde derinlemesine, ninni söylermişcesine etkinleşirler. Henze'yi üstün bir senfoni bağdarı olarak tüm dünyaya tanıtan yapıtının Beşinci Senfonisi olduğunu söyleyebiliriz.

MÜZİK: Henze - 5. Senfoni (20'24")

Şimdi sunacağımız yapıt, Arthur Rimbaud'nun şiiri üzerine, soprano ve oda orkestrası için 1963 yılında yazmış olduğu "Being Beatious". Soprano Edda Moser'e H.W.Henze yönetimindeki RİAS Oda Orkestrası eşlik ediyor.

MÜZİK: Henze - Being Beatious (14'58")

TRT'de 2000 yılında yayınlanmış olan "Çağlar ve Müzik" programının ses kayıtları elimizde olmadığından, burada paylaşılan küğ örnekleri, Ertuğrul Oğuz Fırat'ın kendi arşivinden sunduğu icralardan farklı olabilir.